Shakar importiga kvota: 2027-yildan oziq-ovqat korxonalariga yiliga 300 ming tonna olib kirishga ruxsat beriladi, kvotalar auksionda taqsimlanadi

Hukumat oziq-ovqat sanoati uchun oq shakar importini yillik 300 ming tonnalik kvota bilan cheklaydi. Kvotalar elektron auksionlarda sotiladi. Shu bilan birga mahalliy shakar zavodlariga imtiyozlar va kreditlar boʻyicha kechiktirish vaʼda qilinmoqda.

Bu chora Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 30-iyuldagi 417-son qarorida nazarda tutilgan. Hujjat «xizmat doirasida foydalanish uchun» grifiga ega va lex.uz bazasida eʼlon qilinmagan: uning mazmuni haqida 26-oktabr kuni nusxasiga ega boʻlgan Gazeta.uz va Spot xabar berdi. Kvotalar 2027-yil 1-yanvardan amal qiladi.

Kvotalar qanday ishlaydi

• umumiy hajm — yiliga 300 ming tonna oq shakar;
• ichimliklar, qandolat mahsulotlari va boshqa oziq-ovqat ishlab chiqaruvchilariga 100 ming tonnadan;
• keyingi yil uchun hajmni Vazirlar Mahkamasi noyabrda tasdiqlaydi, uni har olti oyda qayta koʻrib chiqish mumkin;
• Bojxona qoʻmitasining «Yagona darcha» tizimiga ulangan onlayn auksion platformasi 2026-yil 1-dekabrgacha ishga tushirilishi kerak.

Hujjat bayonlaridan kvota doirasida va undan ortiq hajmga qanday boj stavkalari qoʻllanishi aniq emas.

Mahalliy zavodlar nima oladi

• Oʻzsanoatqurilishbank kreditlarini qaytarish muddati besh yilgacha, shu jumladan ikki yilgacha imtiyozli davr bilan uzaytirilishi mumkin;
• 2026-yil 1-avgustdan 2031-yil 1-avgustgacha valyutadagi kreditlar foizlarining yarmini Tadbirkorlikni rivojlantirish kompaniyasi qoplashi mumkin, biroq 5 foiz punktidan oshmagan holda;
• Iqtisodiyot va moliya vazirligiga zavodlarni 2031-yil 1-yanvargacha foyda soligʻidan ozod qilish boʻyicha Soliq kodeksiga oʻzgartishlar tayyorlash topshirilgan;
• 2027-yil 1-yanvardan davlat organlari xaridlarda mahalliy shakarga ustuvorlik berishi, zavodlar esa barcha mahsulotni birja orqali sotishi shart.

Bozor munosabati

Iqtisodchilar va soha uyushmalari kvota haqiqiy import hajmidan ancha kamligini taʼkidlamoqda. Bojxona maʼlumotlariga koʻra, 2026-yilning toʻqqiz oyida qariyb 650 ming tonna shakar va xom shakar olib kirilgan. Tanqidchilar shakar va uni oʻz ichiga olgan mahsulotlar narxi oshishidan xavotirda.

Amalda bu nimani anglatadi. Agar korxonangiz ichimliklar, qandolat yoki boshqa oziq-ovqat mahsulotlari uchun oq shakar import qilsa, 2027-yildan importni kvotaga moslab rejalashtirish va auksionlarda qatnashish kerak boʻladi. Platformaning 2026-yil 1-dekabrgacha ishga tushishi va Vazirlar Mahkamasi noyabrda tasdiqlaydigan hajmni kuzatib boring. 2027-yil byudjetida shakar narxining oshishi ehtimolini hisobga oling va uzoq muddatli yetkazib berish shartnomalarini oldindan koʻrib chiqing.

Foto: Dietmar Rabich, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)