Konstitutsiyaviy sud toʻgʻrisidagi yangi konstitutsiyaviy qonun: murojaatni dastlabki koʻrib chiqish uchun 15 kun, hujjatlarni tuzatish uchun uch oygacha muddat

Senat «Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi toʻgʻrisida»gi yangi Konstitutsiyaviy qonunni maʼqulladi. U elektron sud ishini yuritishni joriy etadi, murojaatlarni dastlabki koʻrib chiqish muddatini belgilaydi va davlat organlariga Konstitutsiyaga zid hujjatlarni tuzatish uchun koʻproq vaqt beradi. Qonun hali kuchga kirmagan: uni Prezident imzolashi kerak.

Qonun 2026-yil 2-oktabrda Senat majlisida maʼqullandi. Konstitutsiyaviy sud toʻgʻrisidagi amaldagi qonun 2021-yilda qabul qilingan. Yangi tahrir oʻn yil ichida uchinchisi boʻladi (2017, 2021, 2026). Kuchga kirish sanasi qonun imzolangandan keyin maʼlum boʻladi.

Elektron sud ishini yuritish

Sudda axborot tizimi joriy etiladi. U quyidagilarga imkon beradi:

• Murojaatlarni elektron shaklda yuborish
• Ularning koʻrib chiqilishini kuzatib borish
• Majlislarda videokonferensaloqa orqali ishtirok etish

Spot maʼlumotiga koʻra, majlislarga mobil ilova orqali ham ulanish mumkin boʻladi, majlislarning oʻzi esa internetda translyatsiya qilinadi.

Yangi muddatlar

• 15 kun — murojaatni dastlabki koʻrib chiqish uchun. Bu vaqt ichida sud masala uning vakolatiga kirishini va murojaatga qoʻyiladigan talablar bajarilganini tekshiradi
• Bir oy oʻrniga uch oygacha — davlat organi Konstitutsiyaga zid deb topilgan hujjatni Konstitutsiyaga muvofiqlashtirishi uchun

Kadrlar zaxirasi

Konstitutsiyaviy sud sudyaligiga nomzodlar zaxirasi Sudyalar oliy kengashi bilan birgalikda shakllantiriladi.

Amalda bu nimani anglatadi. Konstitutsiyaviy sudga murojaat qilish va ishni kuzatib borish shaxsan bormasdan ham osonlashadi. Biroq 15 kunlik tekshiruv sud vakolatiga kirmaydigan yoki talablarga javob bermaydigan murojaatlarni saralab tashlaydi. Shuning uchun murojaatni daʼvo arizasi kabi puxta tayyorlash lozim: qaysi norma ustidan shikoyat qilinayotgani va u Konstitutsiyaning qaysi qoidasiga zid ekanini aniq koʻrsatish kerak.

Sud qaroridan keyin davlat organiga hujjatni tuzatish uchun uch oygacha vaqt beriladi. Huquqlariga bunday hujjat taʼsir qiladigan shaxslar shu davrda oʻzgarishlarni kuzatib borishi va zarur boʻlsa, hujjat tuzatilgunga qadar qanday harakat qilish haqida yurist bilan maslahatlashishi lozim.

Foto: Enric, Wikimedia Commons (CC BY 4.0)