OʻRQ-1176-son Qonun: sudya yoki tergovchiga bosim oʻtkazganlik uchun besh yilgacha ozodlikdan mahrum qilish, sudni hurmat qilmaslik uchun javobgarlik kengaytirildi

OʻRQ-1176-son Qonun sudya, tergovchi yoki prokurorga bosim oʻtkazganlik uchun javobgarlikni kuchaytiradi: mansabdor shaxsga besh yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlanishi mumkin. Sudni hurmat qilmaslik uchun maʼmuriy javobgarlik butun sud binosiga tatbiq etiladi. Qonun 2026-yil 12-sentabrdan kuchga kirdi.

Prezident sudni hurmat qilmaslik holatlarining oldini olishga qaratilgan Jinoyat kodeksi va Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksga oʻzgartishlar kirituvchi qonunni 2026-yil 11-sentabrda imzoladi. Qonun Qonunchilik palatasi tomonidan 24-fevralda qabul qilingan, Senat tomonidan 19-mayda maʼqullangan.

Tergov va sudga bosim

Jinoyat kodeksining 236-moddasi endi tergovga va sud ishlarini hal qilishga aralashishni alohida tartibga soladi. Quyidagilarga qonunga xilof taʼsir koʻrsatish jazolanadi:

• Tergovchi yoki prokurorga — har tomonlama, toʻliq va xolis tergov oʻtkazilishiga toʻsqinlik qilish maqsadida
• Sudya yoki xalq maslahatchisiga — nafaqat adolatsiz qaror chiqarish, balki ishni xolis koʻrishga toʻsqinlik qilish maqsadida ham

Jazolar

Bunday taʼsir uchun quyidagi jazolardan biri qoʻllaniladi:

• Uch yilgacha axloq tuzatish ishlari
• Bir yildan uch yilgacha ozodlikni cheklash
• Uch yilgacha ozodlikdan mahrum qilish

Agar bu harakatlar mansabdor shaxs tomonidan sodir etilsa, muayyan huquqdan mahrum qilgan holda uch yildan besh yilgacha ozodlikni cheklash yoki ozodlikdan mahrum qilish jazosi qoʻllaniladi.

Sudni hurmat qilmaslik

MJtKning 180-moddasidagi sudni hurmat qilmaslik haqidagi normaga «yoki sud binosida» degan soʻzlar qoʻshildi. Endi maʼmuriy javobgarlik nafaqat sud majlisi vaqtida, balki sud binosida tartibni buzganlik uchun ham qoʻllaniladi.

Amalda bu nimani anglatadi. Sudya, tergovchi yoki prokuror bilan qoʻngʻiroq, iltimos yoki vositachilar orqali norasmiy «masalani hal qilish»ga urinish bevosita jinoyat sifatida baholanadi. Jarayon ishtirokchilari va ularning qarindoshlari quyidagilarga amal qilishi lozim:

• Nafaqat majlis zalida, balki butun sud binosida tartibga rioya qilish
• Oʻz pozitsiyasini faqat protsessual vositalar bilan himoya qilish

Foto: Santeri Viinamäki, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)