Hokimliklar va kengashlarning normativ hujjatlarini sudda nizolashish mumkin boʻladi: Prezidentga maʼmuriy odil sudlov islohoti taqdim etildi

Fuqarolarga hokimliklar va mahalliy kengashlarning normativ-huquqiy hujjatlari ustidan bevosita maʼmuriy sudga shikoyat qilish huquqini berish taklif etilmoqda. Bu va boshqa takliflar 2026-yil 22-sentabrda Prezident Shavkat Mirziyoyevga taqdim etildi. Ular hali qonunchilikda rasmiylashtirilmagan.

Davlat rahbari tashabbuslarni qoʻllab-quvvatladi. Jami xorijiy tajriba asosida 15 ga yaqin yangi huquqiy institutni joriy etish taklif qilinmoqda. Ularning maqsadi — davlat organlari qarorlari ustidan sud nazoratini kuchaytirish va fuqarolar hamda tadbirkorlarning buzilgan huquqlarini samaraliroq tiklash.

Nima taklif qilinmoqda

• Hokimliklar va mahalliy kengashlarning normativ-huquqiy hujjatlari ustidan maʼmuriy sudga shikoyat qilish huquqi — hozir fuqarolarda bu huquq yoʻq, hatto hujjat ularning huquqlarini buzsa ham
• Amaldagi bitta daʼvo arizasi turi oʻrniga toʻrtta tur
• Sudga murojaat qilishning amaldagi olti oylik muddatini qayta koʻrib chiqish: davlat organi tomonidan qonun buzilganini tan olish haqidagi daʼvolarni muddat bilan cheklanmagan holda berish mumkin boʻladi

Sudlarning yangi vakolatlari

Sudlar davlat organlarining diskretsion vakolatlarni qoʻllashi qonuniy va asosli ekanini baholay oladi. Shuningdek, ular fuqarolar va tadbirkorlarga nisbatan qoʻllanayotgan choralar mutanosiblik konstitutsiyaviy prinsipiga mosligini tekshiradi.

Agar mansabdor shaxs ijro etmaganlik uchun jarima qoʻllanganidan keyin ham sud qarorini bajarmasa, sud prokurorni xabardor qiladi. Prokuror qonunda nazarda tutilgan choralarni koʻradi.

Hozir nima amal qiladi

Maʼmuriy sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi kodeksga oʻzgartirishlar kiritilgunga qadar amaldagi qoidalar va muddatlar qoʻllaniladi. Jumladan, maʼmuriy sudga murojaat qilish uchun olti oylik muddat amal qiladi.

Amalda bu nimani anglatadi. Agar hokimlik yoki boshqa davlat organining qarori huquqlaringizni buzsa, muddatlar kelajakda bekor qilinishiga umid qilmang. Hozircha maʼmuriy sudga murojaat qilish uchun olti oylik muddat amal qiladi. Qarorlar, bildirishnomalar va davlat organlari bilan yozishmalar nusxalarini saqlang.

Foto: Tahrirchi yigit, Wikimedia Commons (CC BY 4.0)