Uklon taksi bozorida ustun mavqega ega raqamli platforma deb topildi: servis antimonopol komplayensni joriy etishi shart

Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasi «Uklon UB» XK MChJni yo‘lovchi tashish va taksi xizmatlariga buyurtmalarni joylashtirish bo‘yicha vositachilik (agregator) xizmatlari bozorida ustun mavqega ega raqamli platforma operatori deb topdi. Servis uchun bu qo‘shimcha majburiyat va taqiqlarni, haydovchilar va yo‘lovchilar uchun esa suiiste’mollardan qo‘shimcha himoyani anglatadi.

Qo‘mita qaror haqida 2026-yil 29-oktabrda xabar berdi. Uklon O‘zbekistonda 2023-yil yozidan beri ishlaydi. Avvalroq bunday maqom, xususan, YandexGo, Yandex Eats va Express24 (2024-yil oktabrida), shuningdek Uzum Market va Uzum Tezkorga berilgan.

Platforma qachon ustun mavqeda deb topiladi

Tarmoq effekti — servis qiymati foydalanuvchilar soni bilan birga oshishi hisobga olinadi. Bundan tashqari, platforma quyidagi shartlardan kamida bittasiga javob berishi kerak:

• yillik tushum 100 000 bazaviy hisoblash miqdoridan (44 mlrd so‘m) ortiq;
• oyiga 50 000 dan ortiq faol yakuniy foydalanuvchi yoki 3 000 dan ortiq faol biznes-foydalanuvchi.

Tushum va foydalanuvchilar sonidan qat’i nazar, bozor ulushi 40 foizdan ortiq bo‘lgan platforma ustun mavqeda deb topiladi.

Uklon uchun nima o‘zgaradi

Kompaniya antimonopol komplayens tizimini — ustun mavqeni suiiste’mol qilishning oldini oluvchi ichki qoidalarni joriy etishi shart. Qo‘mita uning faoliyati ustidan monitoring olib boradi.

Ustun mavqedagi platformalarga raqobatni cheklovchi yoki foydalanuvchilarni kamsituvchi harakatlar taqiqlanadi. Jumladan:

• biznes-foydalanuvchilarga platformadan tashqarida mijozlar bilan ishlashga to‘sqinlik qilish;
• platformadagi raqobatchi kompaniyalar ma’lumotlaridan ruxsatsiz foydalanish;
• o‘z xizmatlarini boshqa ishtirokchilar xizmatlariga qaraganda qulayroq shartlarda ilgari surish;
• xizmat sifatini asossiz pasaytirish;
• boshqa servisga o‘tish imkoniyatini cheklash.

Qoidabuzarliklar uchun kompaniyaga jarimalar va mansabdor shaxslarga ma’muriy javobgarlik nazarda tutilgan.

Amalda bu nimani anglatadi. Uklon haydovchilari va yo‘lovchilari endi servis shartlari ustidan antimonopol organ nazoratiga tayanishi mumkin. Platforma boshqa agregatorlar bilan ishlashni cheklasa, kamsituvchi shartlar qo‘ysa yoki xizmatni asossiz yomonlashtirsa, Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasiga shikoyat qilish mumkin. Shartlar va yozishmalarning skrinshotlarini saqlab qo‘ying.

Foto: Raf24, Wikimedia Commons (CC BY 4.0)