Markaziy bank toʻgʻrisidagi qonun: MB hujjatlari 10 ish kunida, SSP va biznes-ombudsman bilan kelishuvsiz roʻyxatdan oʻtkaziladi

Senat Markaziy bankning mustaqilligini kengaytiruvchi qonunni maʼqulladi. MBning ayrim normativ hujjatlari soddalashtirilgan tartibda — 10 ish kunida roʻyxatdan oʻtkaziladi, loyihalarni Savdo-sanoat palatasi va biznes-ombudsman bilan majburiy kelishish esa bekor qilinadi. Qonun hali kuchga kirmagan: u Prezident imzosini kutmoqda.

Qonun 2026-yil 2-oktabrda maʼqullandi. Oʻzgartishlar toʻrtta qonunga kiritiladi: «Markaziy bank toʻgʻrisida», «Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida», «Savdo-sanoat palatasi toʻgʻrisida» va «Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida». Hujjat XVF va Jahon bankining 2024-yil oxiri — 2025-yilda oʻtkazilgan Moliya sektorini baholash dasturi (FSAP) yakunlari boʻyicha tavsiyalari asosida tayyorlangan.

Soddalashtirilgan roʻyxatdan oʻtkazish

• Muddat — MB yuridik xizmatining ijobiy xulosasi boʻlganda 10 ish kuni
• Roʻyxatdan oʻtkazishda faqat Konstitutsiya va qonunlarga muvofiqligi tekshiriladi
• Bunday hujjatlar uch oylik kechiktirishsiz kuchga kiradi. Odatda bu muddat biznes yuritishni qiyinlashtiradigan hujjatlar uchun majburiy

Bundan tashqari, MB normativ hujjatlari loyihalarini SSP va biznes-ombudsman bilan majburiy kelishish bekor qilinadi.

Soddalashtirilgan tartib qaysi hujjatlarga qoʻllaniladi

• Pul-kredit siyosati
• Kredit tashkilotlari uchun prudensial normativlar
• Banklarda korporativ boshqaruv, ichki audit va risklarni boshqarish
• Aholining qarz yukini tartibga solish
• Tizimli moliyaviy inqirozlarning oldini olish
• Toʻlovlar va toʻlov tizimlari

Markaziy bankni tekshirish

MB faqat Senat qarori bilan yoki qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda tekshiriladi.

Amalda bu nimani anglatadi. MBning banklar, boshqa kredit tashkilotlari va toʻlov bozoriga qoʻyadigan yangi talablari tezroq — SSP va biznes-ombudsman bilan kelishuvsiz va uch oylik tanaffussiz kuchga kirishi mumkin. Bozorda tayyorgarlik uchun vaqt kamayadi.

Banklar, mikromoliya va toʻlov tashkilotlari MB loyihalari va yangi hujjatlarini muntazam kuzatib borishi hamda ichki hujjatlarni yangilash uchun resurslarni oldindan rejalashtirishi lozim. Qarz oluvchilar qarz yuki boʻyicha qoidalarni kuzatib borishi foydali: kreditlarning mavjudligi ularga bogʻliq.

Foto: MirfayzbekAbdullayev, Wikimedia Commons (CC0)