Valyutani tartibga solish toʻgʻrisidagi qonun loyihasi: eksport tushumini qaytarmaganlik uchun jarimalar 50 foizga kamaytirilishi mumkin

Valyuta tushumini qaytarmagan eksportchilarga jarima ikki baravar kamaytirilishi mumkin — agar ular pulni qaytarishga vijdonan harakat qilgan, kamida yarmini qaytargan yoki sanksiyalarga duch kelgan boʻlsa. Hozircha bu qonun loyihasi: u faqat birinchi oʻqishda qabul qilindi, qonun qabul qilinmagan.

2026-yil 29-sentabrda Oliy Majlis Qonunchilik palatasi «Valyutani tartibga solish toʻgʻrisida»gi qonunga oʻzgartishlar kiritish haqidagi loyihani birinchi oʻqishda qabul qildi. 123 deputat yoqlab, 1 deputat qarshi ovoz berdi, 5 kishi betaraf qoldi.

Jarima qachon kamaytiriladi

Kamida bitta shart bajarilsa, jarima 50 foizga kamaytiriladi:

• Eksportchi vijdonan harakat qilgan va mablagʻlarni qaytarish uchun barcha mavjud choralarni, jumladan sud yoki arbitrajga murojaat qilishni koʻrgan
• Tushumning kamida 50 foizi qaytarilgan
• Mablagʻlarni qaytarishga xalqaro sanksiyalar, bank va toʻlov tizimlarining cheklovlari yoki valyuta operatsiyalariga taqiqlar toʻsqinlik qilmoqda

Bu nega muhim

Tushumni qaytarmaganlik uchun jarimalar soni ortib bormoqda:

• 2024-yilda 3 500 eksportchi jami 752 mlrd soʻm jarimaga tortilgan
• 2025-yilda — 3,3 trln soʻmlik 9 100 ta jarima

Qarzni yopishning boshqa yoʻli

Avgust oxirida Prezident tashqi savdo operatsiyalari boʻyicha qarzdorlikni 2027-yil 1-yanvarga qadar oʻz mablagʻlari hisobidan jarimasiz uzish imkonini beruvchi farmonni imzolagan.

Amalda bu nimani anglatadi. Oʻzgartishlar qabul qilinmaguncha jarimalar amaldagi qoidalar boʻyicha hisoblanadi. Loyiha hali keyingi oʻqishlardan oʻtishi va Senat tomonidan maʼqullanishi kerak.

Agar kompaniyada qaytarilmagan tushum boʻlsa, uni qaytarishga urinishlar dalillarini toʻplang: talabnomalar, daʼvolar, bank va kontragent bilan yozishmalar, sanksiyaviy cheklovlarga oid hujjatlar. Ular jarimani kamaytirishni talab qilish uchun kerak boʻladi. Shu bilan birga, qarzni avgust farmoni asosida 2027-yil 1-yanvarga qadar yopish foydaliroq emasligini baholang.

Foto: Hugh Venables, Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)