Konstitutsiyaviy sud: sud qarorisiz 48 soatdan ortiq ushlab turish mumkin emas — MJtKning 288-moddasi normasi Konstitutsiyaga zid deb topildi

Sud qarorisiz shaxsni 48 soatdan ortiq ushlab turish mumkin emas, hatto prokuror xabardor qilingan yoki uning sanksiyasi boʻlsa ham. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi 2026-yil 22-sentabrdagi KSQ-8-son qarori bilan Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks 288-moddasining ikkinchi qismini Konstitutsiyaga muvofiq emas deb topdi.

Ish Oliy Majlisning Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) murojaati asosida koʻrib chiqildi. Qaror 25-sentabrda Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasida rasman eʼlon qilindi.

Nizolashilgan norma nimaga yoʻl qoʻygan

Norma chegara rejimini yoki davlat chegarasidan oʻtkazish punktlaridagi rejimni buzgan shaxslarga taalluqli edi. U bunday shaxslarni maʼmuriy tartibda ushlab turishga imkon berar edi:

• Uch sutkagacha — prokurorni xabardor qilgan holda
• Oʻn sutkagacha — shaxsini tasdiqlovchi hujjatlar boʻlmaganda, prokuror sanksiyasi bilan

Sudning pozitsiyasi

Sud Konstitutsiya 27-moddasining uchinchi qismiga koʻra shaxs sud qarorisiz qirq sakkiz soatdan ortiq ushlab turilishi mumkin emasligini koʻrsatdi. Prokurorni xabardor qilish yoki uning sanksiyasini olish bu muddatdan ortiq ushlab turish uchun zarur boʻlgan sud qarori oʻrnini bosa olmaydi.

Murojaatga fuqarolarning 48 soatdan ortiq ushlab turilgani haqidagi oltita shikoyati sabab boʻlgan. Ular ombudsmanga 2025–2026-yillarda kelib tushgan.

Qaror oqibatlari

Konstitutsiyaviy sud qarorlari barcha davlat organlari uchun majburiy. Konstitutsiyaga zid deb topilgan norma qoʻllanilishi mumkin emas. Kodeks qarorga muvofiqlashtirilishi lozim.

Amalda bu nimani anglatadi. Agar shaxs maʼmuriy tartibda ushlab turilgan boʻlsa va 48 soat ichida ushlab turish muddatini uzaytirish haqidagi sud qarori taqdim etilmasa, bu quyidagilar uchun asosdir:

• Ozod qilishni talab qilish
• Mansabdor shaxslarning harakatlari ustidan prokurorga, sudga yoki ombudsmanga shikoyat qilish

Murojaatda Konstitutsiyaning 27-moddasi va Konstitutsiyaviy sudning KSQ-8-son qaroriga havola qilish maqsadga muvofiq.

Foto: Battlesnake1, Wikimedia Commons (CC0)